Bir mesaj gelir: “Profilinizi gördük, yeni kampanyamız için tam aradığımız yüzsünüz.” Heyecan verici, değil mi? Ama birkaç mesaj sonra bir “kayıt ücreti”, “portföy paketi” ya da “zorunlu eğitim” bedeli gündeme gelir. Türkiye’de ve dünyada model ve oyuncu adaylarını hedef alan sahte ajans dolandırıcılığı yıllardır gündemde. Bu rehberde sahte bir ajansı tanımanızı sağlayacak 12 uyarı işaretini, gerçek bir ajansı nasıl doğrulayacağınızı ve dolandırıldığınızda başvurabileceğiniz yolları anlatıyoruz.
Baştan söyleyelim: Fresh Models Magazin’e model başvurusu tamamen ücretsizdir. Dergimiz adına sizden para, IBAN ya da ödeme dekontu isteyen herkes sahtedir.
Sahte ajanslar nasıl çalışıyor? Gerçek haberlerden örnekler
Dolandırıcılık yöntemleri yıllar içinde biçim değiştirse de özü aynı kalıyor: bir hayal satılıyor, karşılığında peşin para isteniyor. Basına yansıyan birkaç örnek:
- “Oyuncu kartı” ve kostüm masrafı (2019): Gazete Vatan’ın 15 Kasım 2019 tarihli haberine göre İstanbul’da sahte cast ajansları dizi ve reklam için oyuncu aradıklarını söyleyerek başvuranlardan oyuncu kartı, fotoğraf çekimi ve kostüm gibi gerekçelerle yaklaşık 200 ile 4 bin TL arasında para topluyordu. Haberde özellikle 16–25 yaş arası gençlerin hedef alındığı ve az miktarda para kaybedenlerin çoğunun şikâyetçi olmadığı vurgulanıyordu.
- Otelde seçme, senetle tehdit (2023): DHA’nın Ocak 2023’te yayımladığı haberde bir sektör temsilcisi, sahte ajansların görüşmeleri güven vermek için otel ve restoran gibi yerlerde yaptığını, “üst seviyeye çıkmak” için ücret istediğini ve ödemeyen adaylara senet imzalatıp mahkemeye gittiğini anlatıyordu.
- “Zorunlu eğitim” bedeli (2024): Yeni Şafak muhabiri Temmuz 2024’te bir kast ajansına internetten başvurdu; kendisinden bir saatlik “zorunlu oyunculuk eğitimi” için 1.200 TL istendi. Haberde, benzer bir ödeme yaptıktan sonra kendisiyle bir daha iletişim kurulmayan bir mağdurun anlatımı da yer aldı.
- Sahte site ve ön kayıt ücreti: Ensonhaber’in “İstanbul merkezli 3 ilde oyuncu ajansı dolandırıcılığı yapan 6 şahıs tutuklandı” başlıklı haberine göre şüpheliler sahte bir cast ajansı sitesi kurup dizi ve filmlerde oynamak isteyenlerden ön kayıt ücreti almıştı.
- Yurt dışından bir örnek (ABD, 2013): CBS News’e göre New York’ta bir model ajansı yöneticileri, çocuklarının modellik yapacağına inandırdıkları en az 50 aileden fotoğraf çekimi ve sözleşme adı altında toplam 250.000 dolar topladıkları iddiasıyla dolandırıcılık suçlamasıyla yargılandı.
Sahte model ajansının 12 uyarı işareti
1. Başvuru, kayıt ya da üyelik ücreti istenmesi
En yaygın ve en net işarettir. Henüz hiçbir iş yapılmadan, yalnızca “dosyanızı açmak” ya da “sisteme kaydetmek” için para isteniyorsa durun. Gerçek ajansların geliri, modelin yaptığı işlerden aldığı komisyondur; yani siz kazanmadıkça ajans da kazanmaz.
2. “Bizim fotoğrafçımızla” ücretli portföy çekimi şartı
Ajansa kabul edilmeyi kendi stüdyolarında ya da anlaşmalı fotoğrafçılarında yaptıracağınız ücretli bir çekime bağlamak klasik bir tuzaktır. Ciddi ajanslar ilk aşamada telefonla çekilmiş, makyajsız doğal fotoğraflarla (digitals) karar verir.
3. Zorunlu, ücretli eğitim ya da kurs
“Önce bizim podyum ya da kamera eğitimimizi almanız gerekiyor” denip para isteniyorsa dikkat. Eğitim almak kendi başına kötü değildir; ama iş vaadini bir kursa kaydolma şartına bağlamak, eğitimi satış aracına çevirir.
4. Kart, kostüm, kayıt dosyası gibi “küçük” masraflar
Dolandırıcılar çoğu zaman büyük paralar istemez. Birkaç yüz liralık “oyuncu kartı”, “kostüm” ya da “dosya” masrafı, insanların şikâyet etmeye değer görmeyeceği bir tutar olarak seçilir. Tutarın küçük olması, talebin meşru olduğu anlamına gelmez.
5. Gerçek bir projeye, markaya ya da müşteriye bağlı olmayan seçmeler
“Büyük bir dizi”, “ünlü bir marka” deniyor ama adı, yapım şirketi, çekim tarihi bir türlü söylenmiyorsa şüphelenin. Meşru bir kast çağrısında proje bilgisi, en azından genel hatlarıyla, paylaşılır.
6. Otel odası, kafe ya da adresi belirsiz mekânlarda görüşme
Sahte ajanslar kalabalık ve gösterişli mekânları güven vermek için kullanabilir. Kalıcı bir ofis adresi olmayan, sizi otel odasına ya da özel bir eve çağıran “ajanslardan” uzak durun.
7. Senet, borç ya da icra tehdidi
Size senet imzalatmak, “ödemezseniz sizi mahkemeye veririz” demek, kredi kartıyla taksitlendirme dayatmak ya da “sözleşmeden çıkarsanız ceza ödersiniz” diye baskı yapmak ciddi uyarı işaretleridir. Hiçbir belgeyi ilk görüşmede imzalamayın.
8. Acele ettirme ve baskı
“Bugün karar verirseniz yer ayırırız”, “son iki kontenjan kaldı” gibi ifadeler düşünme payınızı elinizden almak için kullanılır. Gerçek bir fırsat, sözleşmeyi eve götürüp okumanıza ve bir yakınınıza danışmanıza izin verir.
9. Yalnızca sosyal medyada var olan “ajans”
Instagram ya da TikTok’tan gelen bir DM, tek başına sahtelik kanıtı değildir; ama hesabın yeni açılmış olması, takipçilerinin ve beğenilerinin gerçek dışı görünmesi, web sitesi, şirket unvanı ve adresinin bulunmaması, kişisel bir WhatsApp numarasından yazılması bir araya geliyorsa risk çok yüksektir. Ünlü ajansların ve markaların adını taklit eden hesaplara da dikkat edin.
10. Şirket bilgileri doğrulanamıyor
Ticaret unvanı, vergi numarası, açık adres ve sabit iletişim bilgisi paylaşılmıyor ya da paylaşılan bilgiler resmî kayıtlarla uyuşmuyorsa geri çekilin. Fatura ya da makbuz kesilmesi de tek başına güvence değildir: Gazete Vatan’ın haberindeki bir adli bilişim uzmanı, bazı dolandırıcıların ciddi işletme izlenimi vermek için yasal fatura kestiğini belirtiyordu.
11. Temsil ettiği modelleri ve yaptığı işleri gösteremiyor
Gerçek bir ajans hangi modelleri temsil ettiğini, hangi markalarla, dergilerle, defilelerle çalıştığını gösterebilir. “Gizlilik nedeniyle söyleyemeyiz” cevabı her soruya veriliyorsa ya da gösterilen işler doğrulanamıyorsa temkinli olun.
12. Gereksiz kişisel veri ya da mahrem fotoğraf talebi
İlk temasta kimlik fotokopisi, banka kartı bilgisi, şifre ya da iç çamaşırı ve çıplaklık içeren fotoğraf istenmesi kabul edilemez. Bu tür talepler hem maddi dolandırıcılığa hem de şantaja kapı açabilir. Fotoğraflarınız ve kimlik bilgileriniz kişisel verinizdir; kimin, neden ve ne kadar süreyle işleyeceğini bilme hakkınız var.
Peki ajanslar hiç para alamaz mı? Hukuki çerçeve
Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.
Türkiye’de iş ve işçi bulma aracılığı yapan özel istihdam büroları, 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’na göre ancak izin alarak faaliyet gösterebilir. Kanun, bu büroların iş arayanlardan her ne ad altında olursa olsun ücret ya da menfaat almasını kural olarak yasaklar ve hizmet bedelinin işverenden alınmasını öngörür.
Bununla birlikte, 11 Ekim 2016 tarihli Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği; profesyonel sporcu, teknik direktör, antrenör, manken, fotomodel ve sanatçı meslek gruplarında yer alanlar ile üst düzey yöneticiler için bu kurala istisna tanır. Kısacası:
- İŞKUR izni olan bir büro, yönetmelikteki koşullar çerçevesinde bir modelden aracılık ücreti alabilir.
- Bu istisna, izni olmayan birinin “kayıt”, “portföy”, “kart” ya da “eğitim” adı altında peşin para toplamasını meşru kılmaz.
- Bazı ajanslar kendilerini menajerlik ya da temsil şirketi olarak yapılandırır. İzin konusunun her yapıya nasıl uygulanacağı somut olaya göre değişir; şüphe varsa İŞKUR il müdürlüğüne ya da bir avukata danışın.
Modelden ücret alınan her durumda en azından şu soruların net cevabı olmalı: Ücret neyin karşılığı, ne zaman ödeniyor, yazılı sözleşmede yer alıyor mu, iş çıkmazsa iade ediliyor mu?
Gerçek bir ajans nasıl doğrulanır?
- Şirket kaydını kontrol edin: Ajansın tam ticaret unvanını isteyin ve Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarında arayın. Kuruluş tarihi, adres ve yetkililer, size anlatılanla uyuşmalı.
- Vergi levhasını doğrulayın: Size bir vergi levhası gösterilirse, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın elektronik hizmetleri üzerinden levhadaki vergi kimlik numarası ve onay kodu ile gerçekliğini kontrol etmek mümkündür. Onay kodu tutmayan levha geçerli değildir.
- İŞKUR izin belgesini sorun: Yönetmeliğe göre izinli özel istihdam büroları, izin belgelerini büroda herkesin görebileceği bir yere asmak ve kullandıkları ilan, afiş ve antetli kâğıtlarda İŞKUR’un belirlediği logoyu kullanmak zorundadır. Emin olamazsanız ilgili İŞKUR il müdürlüğüne sorabilirsiniz.
- Ofisi ziyaret edin: Gerçek, sabit bir adres ve ziyaret edilebilir bir ofis olmalı. İlk ziyarete bir yakınınızla gidin.
- Modellerine ve işlerine bakın: Ajansın temsil ettiği modellerin yer aldığı kampanyaları, dergi çekimlerini ve defileleri bağımsız kaynaklardan (markanın kendi hesabı, derginin kendi sitesi) doğrulayın. Mümkünse ajansla çalışmış bir modelle konuşun.
- Sözleşmeyi eve götürün: Süre, komisyon oranı, münhasırlık, görsellerin kullanım hakları ve fesih şartları açıkça yazılı olmalı. İmzalamadan önce okuyun, gerekirse bir avukata gösterin.
- Kişisel verilerinizi koruyun: Kimlik ve banka bilgilerinizi ancak doğruladığınız bir şirketle, imzalı bir sözleşmeden sonra ve yalnızca gerektiği kadar paylaşın.
Dolandırıldıysanız: şikâyet ve başvuru yolları
Kaybettiğiniz tutar küçük olsa bile şikâyet etmeniz önemlidir; bu hem kendi hakkınızı aramanızı sağlar hem de aynı kişilerin başkalarını mağdur etmesini zorlaştırır. Başvurmadan önce tüm kanıtları toplayın: mesaj ve e-posta ekran görüntüleri, hesap adları ve bağlantıları, ödeme dekontları, IBAN bilgileri, imzalattırılan belgeler, ilan görselleri.
Cumhuriyet Başsavcılığı ve kolluk
Dolandırıcılık şüphesi varsa Cumhuriyet Başsavcılığına ya da en yakın polis veya jandarma birimine sözlü ya da yazılı olarak şikâyette bulunabilirsiniz. Olay internet ve sosyal medya üzerinden gerçekleştiyse emniyetin siber suçlarla mücadele birimleri de başvurabileceğiniz yerler arasındadır. Paranızın iadesi için ayrıca hukuk mahkemelerinde tazminat ya da iade davası yolu bulunur; bu süreçlerde bir avukattan destek almanız önerilir.
CİMER
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), kamu kurumlarıyla ilgili şikâyet, ihbar ve bilgi edinme başvuruları için kullanılabilen resmî bir kanaldır. İzinsiz faaliyet gösterdiğini düşündüğünüz bir büroyu ilgili kurumların dikkatine sunmak için başvurabilirsiniz. Ancak bir suç şikâyetinin yerini tutmaz; dolandırıcılık için savcılık yolunu ayrıca kullanın.
İŞKUR il müdürlüğü
İzinsiz işe aracılık yaptığını ya da iş arayanlardan yönetmelik dışında ücret aldığını düşündüğünüz bir büroyu ilgili İŞKUR il müdürlüğüne bildirebilirsiniz. 4904 sayılı Kanun, bu tür aykırılıklar için idari yaptırımlar öngörür.
Tüketici Hakem Heyeti
Bir şirketten hizmet satın aldıysanız (örneğin ücretli bir eğitim ya da çekim paketi) ve uyuşmazlık bir tüketici işleminden doğuyorsa, Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirsiniz. Ticaret Bakanlığı’nın tebliğine göre 2026 yılı için hakem heyetlerine başvuru parasal sınırı 186.000 TL’dir; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Başvuru e-Devlet üzerinden yapılabilir. Dolandırıcılık niteliğindeki olaylarda ise ceza şikâyeti yolu ayrıca açıktır.
Şikâyet platformları
Şikayetvar gibi platformlar resmî bir başvuru yolu değildir; ancak başvurmadan önce bir ajans hakkında yazılanları okumak ve kendi deneyiminizi diğer adayları uyarmak için paylaşmak işe yarayabilir. Paylaşırken kişisel verileri ve doğrulanmamış suçlamaları yazmamaya özen gösterin.
Fresh Models Magazin’in sözü
- Model başvurusu, değerlendirme ve dergide yer alma süreçlerinin hiçbir aşamasında sizden ücret istemiyoruz.
- Başvuruları yalnızca sitemizdeki resmî başvuru formu üzerinden alıyoruz.
- Yalnızca 18 yaşını doldurmuş adaylardan başvuru kabul ediyoruz.
- Kişisel verilerinizi nasıl işlediğimizi KVKK Aydınlatma Metni sayfamızda açıkça anlatıyoruz.
Dergimizin adını kullanarak size ulaşan ve para isteyen biri olursa bize bildirin ve ödeme yapmayın. Modellik yolculuğunuza nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız Model Olmak İçin Gerekenler rehberimize göz atın.
Sıkça Sorulan Sorular
Model ajansları kayıt ücreti alır mı?
Ciddi ajanslar gelirlerini modelin yaptığı işlerden aldıkları komisyondan elde eder. Henüz hiçbir iş yokken “kayıt”, “dosya” ya da “üyelik” adıyla peşin para istenmesi, sahte ajansların en tipik işaretidir.
Ajans portföy çekimi için para isteyebilir mi?
Ajansa kabul edilmeyi ajansın kendi fotoğrafçısına ücretli portföy çektirme şartına bağlamak ciddi bir uyarı işaretidir. İlk başvuru için telefonla çekilmiş doğal fotoğraflar (digitals) yeterlidir.
Bir ajansın gerçek olup olmadığını nasıl anlarım?
Ticaret unvanını Ticaret Sicili Gazetesi’nde arayın, vergi levhasını GİB üzerinden onay koduyla doğrulayın, varsa İŞKUR izin belgesini sorun, ofisi ziyaret edin ve temsil ettiği modellerin işlerini bağımsız kaynaklardan kontrol edin.
Model ajanslarının İŞKUR izni olması gerekir mi?
İşe yerleştirme aracılığı yapan özel istihdam bürolarının 4904 sayılı Kanun’a göre İŞKUR’dan izin alması gerekir. Menajerlik ya da temsil şeklinde yapılanan şirketlerde durum somut olaya göre değişebilir; emin değilseniz İŞKUR il müdürlüğüne ya da bir avukata danışın.
Sahte ajansa para kaptırdım, ne yapmalıyım?
Tüm mesaj, dekont ve belgeleri saklayın; Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa şikâyette bulunun. Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda 2026 için 186.000 TL’ye kadar Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirsiniz. Para iadesi için bir avukattan destek alın.
Fresh Models Magazin başvuru için ücret istiyor mu?
Hayır. Fresh Models Magazin’e model başvurusu tamamen ücretsizdir. Dergimiz adına sizden para isteyen biri olursa ödeme yapmayın ve bize bildirin.
Kaynaklar
- Gazete Vatan, sahte cast ajanslarının oyuncu kartı ve kostüm masrafı adıyla para toplaması üzerine haber (15.11.2019): https://www.gazetevatan.com/yasam/aman-dikkat-dizi-oyuncusu-aradiklarini-soyleyip-dolandiriyorlar-1285138
- DHA, sahte casting ajanslarının yöntemleri üzerine haber (26.01.2023): https://www.dha.com.tr/gundem/dolandiricilik-vakalarinda-oyunculuk-ajanslari-basi-cekiyor-2196137
- Gazete Vatan, aynı DHA haberinin yayımı (27.01.2023): https://www.gazetevatan.com/yasam/son-yillarin-en-organize-dolandiriciligi-oyuncu-olmak-isteyenlerin-hayatlari-boyle-karariyor-2079891
- Yeni Şafak, muhabirin kast ajansı başvurusu deneyimi (24.07.2024): https://www.yenisafak.com/gundem/parayi-ver-oyuncu-ol-4634674
- Ensonhaber, “İstanbul merkezli 3 ilde oyuncu ajansı dolandırıcılığı yapan 6 şahıs tutuklandı”: https://www.ensonhaber.com/3-sayfa/oyuncu-ajansi-dolandiriciligi-yapan-6-sahis-tutuklandi
- CBS News New York, Long Island model ajansı davası (18.09.2013): https://www.cbsnews.com/newyork/news/prosecutors-l-i-modeling-agency-scammed-dozens-of-families-out-of-250000/
- 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu, özel istihdam bürolarına ilişkin maddeler: https://www.alomaliye.com/2003/07/05/4904-sayili-turkiye-is-kurumu-kanununun-ozel-istihdam-burolari-ile-ilgili-maddeleri/
- Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği (RG 11.10.2016, sayı 29854): https://www.alomaliye.com/2016/10/11/ozel-istihdam-burolari-yonetmeligi/
- Vergi levhası sorgulama ve doğrulama: https://www.alomaliye.com/2022/08/08/vergi-levhasi-sorgulama/
- Cast ajansı dolandırıcılığında şikâyet ve dava yolları (Mıhcı Hukuk): https://mihci.av.tr/cast-ajansi-dolandiriciligi
- Bilişim suçları nereye şikâyet edilir (Kadim Hukuk): https://kadimhukuk.com.tr/makale/bilisim-suclari-nereye-sikayet-edilir/
- Tüketici hakem heyeti 2026 parasal sınırı 186.000 TL (Hukuki Haber): https://www.hukukihaber.net/tuketici-hakem-heyeti-gorev-siniri-186-bin-lira-oldu/amp
- Tüketici hakem heyetine e-Devlet’ten başvuru (Cumhuriyet): https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/tuketici-hakem-heyetine-e-devlet-ten-nasil-basvurulur-gerekli-belgeler-ve-2026-siniri-2526748
- CİMER resmî sitesi: https://www.cimer.gov.tr/
- Ticaret Sicili Gazetesi: https://www.ticaretsicil.gov.tr/
- Şikayetvar: https://www.sikayetvar.com/
